هشدار: ذکر و باز نشر نوشتارهای من و هر نوشتاری که در روزنامه ها یا روی سایت شخصی و وبلاگهایم منتشر شده منحصراً با قید نام و نام خانوادگی ام و همراه با پیوند سایت و وبلاگهایم مجاز است.

زمان مطالعه: 9 دقیقه

هشدار: پیش از شروع مطلب به اشخاصی که مطالب منتشره اینجانب در روزنامه ها یا روی سایت شخصی یا وبلاگهایم را بدون ذکر منبع و بدون لینک سایتم یا وبلاگهایم به نام خود یا دیگری به هر طریقی منتشر می کنند متذکر می شوم که در انتظار عواقب قانونی انتشار غیر مجاز و بدون اجازه مطالبم باشند.

ذکر و باز نشر مطالب اینجانب و کلیه مطالبی که در روزنامه ها یا روی سایت شخصی و وبلاگهایم منتشر شده منحصراً با قید نام و نام خانوادگی ام و توام با لینک سایت و وبلاگهایم مجاز است.

گلاب چیست؟

گلاب (به ضم گاف) به صورت عام به عرق گل و به صورت خاص به عرقی که از گل محمدی و یا «گل گلاب» می‌گیرند اطلاق می گردد. در واقع گلاب از تقطیر گل محمدی به دست می آید.

معرفی گل محمدی

گل محمدی که از خانواده ی گل سرخ است به صورت قلمه ای کشت می شود و معمولا برای تقویت کیفیت و میزان گل دهی و سهولت برداشت هر سه یا چهار سال یک بار بوته ها از محل رویش بریده می شوند.

در مجموع گل محمدي از شرايط بسيار ساده و كم هزينه‌اي در مراحل كاشت، داشت و برداشت برخوردار بوده، از هر حيث به نسبت ديگر محصولات، مواد حاصل از آن از جمله گلاب، از ارزش افزوده و سودآوري بالايي (نسبت به هزينه) برخوردار است.

گل محمدي يا طلاي معطر از نظر ويژگيهاي فيزيكي و شكل ظاهري داراي خصوصيات زير است:

گل نيمه پر پر، صورتي رنگ و بسيار خوشبو، برگ‌گلها به شكل تخم مرغي، داراي 5 تا 7 برگچه و يك دم برگ، شكل گياه آن بوته‌اي پر پشت با بلنداي نزديك به 1.5 متر، داراي خارهاي ريز بي شمار روي ساقه‌ها به ويژه در ساقه‌هاي جوان آن.

گل سرخ محمدي با ويژگيهاي مذكور به عنوان گل ملي كشور تاييد و برگزيده شده است.

شرايط لازم براي پرورش گل محمدي

گل محمدي اگرچه در شرايط اقليمي و طبيعي متفاوتي مي‌رويد، اما نظر به اهميت كيفيت اسانس آن براي دست يافتن به نتايج مطلوبتر، اين گياه بايد در محيط ويژه جغرافيايي و طبيعي پرورش يابد. به طور كلي هر چه ارتفاع منطقه بيشتر و هوا سردتر باشد و در نتيجه آب و هوا سرد و نيمه خشك در زمستان و معتدل و خشك در تابستان باشد، بهترين محيط اقليمي براي پرورش آن ايجاد خواهد شد.

گل محمدي از حيث درجه حرارت در دماي 15 تا 22 درجه بهترين شرایط رشد را دارد. چنانچه اختلاف درجه حرارت هوا بين شب و روز 5 تا 10 درجه (خصوصاً در انتهاي شب) باشد، اسانس بيشتري در گل ايجاد خواهد شد. البته نبايد فراموش كنيم كه اين اختلاف فشار بايد آهسته و منظم باشد. در غير اين صورت مناطقي كه با جريان باد روبرو هستند در توليد گل مرغوب با مشكل اساسي روبرو هستند.

از نظر شرايط آبياري اصولا گياه گل سرخ ايران، گياهي قانع و كم توقع معرفي مي‌شود و دوره آبياري آن در رنجي با دامنه ‌7 تا 21 روز در فصل تابستان متغير است و در محيطي با بارندگي مناسب حتي به صورت ديم كاشته مي‌شود. نهايتاً در مورد خاك لازم براي كشت آن بايد گفت خاك لوم، يعني مخلوطي از شن و رس كه خاكي سبك است با PH بالا و بدون شوری، بهترين خاك است. شايان ذكر است كه در پرورش گل محمدي، اگر چه در وضعيت سخت محيطي اين گياه رشد مي‌نمايد، بايد توجه داشت كه هر چه دوره‌هاي آبدهي كوتاهتر و تركيبات آلي خاك بيشتر شود، گل وزين‌تر و با اسانس بيشتر توليد خواهد شد.

طبق تجارب بدست آمده در قمصر، دوره آب دهي نبايد حتما به تابستان منحصر شود بلكه آبياری گياه در فصل زمستان و خاصه در موقع برداشت محصول بسيار در بازده محصول مؤثر خواهد بود.

رویشگاه گل محمدی

قدیمی ترین و بزرگترین و مهمترین رویشگاه گل محمدی در ایران شهرهای نیاسر ، قمصر ، برزک و مزارع و روستاهای تابعه ی آنها در شهرستان کاشان می باشد.

زمان شکفتن گل محمدی

این گل در اردیبهشت و خرداد ماه هر سال شکفته می شود. همزمان با شکفتن این گل ، دهها کارگاه سنتی و چندین کارخانه صنعتی استحصال گلاب در نیاسر،قمصر و برزک فعالیت خود را برای گلابگیری آغازمی کنند.

محصولات و فرآورده های گل محمدی

1- گلاب

2- عطر گل محمدی

علاوه بر گلاب از تقطیر گل محمدی محصول گرانبهاتری نیز حاصل می شود که همان عطر گل محمدی است.

3- شربت گل سرخ

4- شربت گلاب

5- مربای گل محمدی

6- گل خشک

7- گل قند

8- بن گل

در گذشته که استفاده از انرژی برق و گاز و نفت و خورشیدی ممکن یا  برای همه در دسترس نبود با خشک کردن تفاله های بجامانده از گل ( بن گل ) در قالب های کوچک ، محصولی قابل اشتعال بدست می آوردند که نسبتا به کندی می سوخت و برای گرم کردن حمام ها یا در منقل (کرسی های منازل) یا در اجاق ( طبخ غذا یا گرم کردن منازل ) مورد استفاده قرار می گرفت.

سابقه تاریخی گلابگیری

گفته می شود ایرانیان ، اولین قومی بودند که از «گل سرخ» اسانس و گلاب را به روش تقطیر به دست آوردند. «ابن سینا» دانشمند بزرگ ایرانی، تحقیقات وسیعی در مورد استخراج اسانس ها به روش تقطیر داشته است. پرورش گل محمدی و تحصیل گلاب و عطر از آن طی سالیان اخیر از کاشان به سایر مناطق ایران توسعه پیدا کرده است.

گلاب در رسوم و آیین های ایرانی

نام گلاب با فرهنگ سنتی و باورهای مذهبی مردم ایران و دیگر مسلمانان نیز درآمیخته است. پاشیدن گلاب به سر و دست عزاداران حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام در دهه ی محرم و استفاده از گلاب در مراسم عزا و نیز برای شستشوی قبور بوسیله ایرانیان و شستشوی کعبه با گلاب ناب کاشان از مصادیق این ادعاست. تولید گلاب از ابتدا خاص ایران بوده است و جالب آن که عمدتاً در شهرستان کاشان و مناطق نیاسر و قمصر و برزک تولید می گردد.

گلاب ناب ( گلاب دو آتشه )

از تقطیر مجدد گلاب، فرآورده ای به دست می آید که به آن « گلاب دو آتشه » می گویند. اگر مجداً گلاب دو آتشه را تقطیر کنند گلاب غلیظی از نظر اسانس به دست می آید که فوق العاده معطر بوده و در حقیقت گلاب ناب و خالص است.

موارد استفاده گلاب

گلاب دارای طعم و بوی متمایزی است و در بعضی غذاهای کشورهای آسیایی استفاده می شود. در ایران در بستنی، چای و شیرینی‌ها ، شربت گلاب و برای طعم دادن و معطر کردن بعضی غذاها و در مراسم مذهبی و عزاداری و زیارت قبور مورد استفاده قرار می گیرد.

خواص درمانی گل و گلاب و موارد استفاده

گل سرخ داراي تانن، كوئرستيرن، اسيد گاليك، اسانس معطر و يك ماده رنگي است. طبيعت گلاب گرم  و دارای خواص و کاربردهای درمانی زیر است. موکدا  توصیه می گردد قبل از بکار بستن نکات مطروحه با پزشک متخصص مشورت شود.

مقوي قلب

مقوی معده

مصرف دم کرده ی گلبرگ های گل سرخ به مقدار پانزده گرم در یک لیترآب روزی سه فنجان قبل از غذا برای تقویت مزاج و معده مناسب است.

مقوی كبد

تقویت اعصاب

تقویت قوه حافظه

درمان بيماري‌هاي سل

درمان اسهال‌هاي مزمن

 گل محمدی (گل سرخ) خاصیت مسهلی(روان و نرم کننده ی معده و روده) دارد و اگر آن را در آب زرد پنیر دم کنند مسهل کاملی خواهد بود.

کسانی که اسهال مزمن دارند اگر به طور مرتب پانزده تا سی گرم کلبرگ گل سرخ (گل محمدی) را در یک لیتر آب جوش دم کنند و مصرف نمایند به زودی شفا خواهند یافت.

درمان  گلو درد

درمان سردرد  بعضی اقسام میگرن

نوشيدن و بوييدن گلاب براي درمان سر درد ناشي از استنشاق هواي كثيف و شنيدن جار و جنجال مفيد است. همچنين بوييدن گل محمدي، موجب آرامش و تمدد اعصاب مي‌شود و از استرس و فشارهاي رواني مي‌كاهد.

درمان  بيماري‌هاي اعصاب  و رفع عصبانیت و بی خوابی

 گفته می شود که مصرف گلاب بوسیله ایرانیان در مراسم عزا ، برای تسکین اعصاب و حفظ آرامش است.

برای درمان بعضي از اقسام سرفه‌ها مورد استفاده است.

 گلاب ضد استفراغ بوده و در رفع خلط خوني موثر است.

جهت رفع بوي بد دهان كه ممكن است در اثر جمع شدن صفرا در معده با نشانه‌هايي نظير تلخي دهان، كمي اشتها و زردي چشم باشد، بهتر است از روش غرغره گلاب با قدري سركه استفاده كنيد.

گلاب برای بیماری های گوارشی مانند نفخ، دل به هم خوردگی و اسهال مزمن مفید است.

گلاب در رفع دردهای روماتیسمی نیز موثر است.

از بُخور آن می توان برای درمان گلو درد و بیماری های تنفسی استفاده نمود.

براى معالجه اشخاص گرما زده، بهترین راه خورانیدن گلاب همراه با مقداری یخ است، به قدرى كه تولید قى نموده و صفرا را خارج نماید.

گلاب بهترین نوشیدنی برای کسانی است که دچار خونریزی سینه و گلو هستند.

گلاب ناراحتی سینه را از بین می برد و از ابتلا به بیهوشی جلوگیری می کند.

 نوشیدن گلاب خنک، گرمی درون را از بین مى برد و بدن را تقویت مى كند.

بوییدن گلاب براى تقویت قلب و رفع بیهوشى و تقویت حواس باطنى مفید است.

گلاب جزء موادی است که خانمها در زیبایی، آن را زیاد مصرف می کنند.

التیام ورم چشم و تقویت نور چشم

کسانی که به تقویت نور چشمان خود علاقه دارند قبل از خواب گلبرگ تازه گل سرخ را  روی چشمان خود می گذارند و با دستمال می بندند و صبح باز می کنند.

از جوشانده گل محمدي، جهت التيام ورم چشم و شستشوي زخم‌ها استفاده مي‌شود.

به دلیل داشتن خاصیت ضد عفونی کننده و ضدمیکروبی، برای شستشوی چشم مناسب است؛ البته گلابی که بدین منظور استفاده می شود، باید عاری از آلودگی ها و به اصطلاح استریل باشد. برای رفع خستگی و درد چشم نیز می توانید مقداری گلاب به پشت پلک های خود بمالید.

با توجه به گران بودن اسانس گل محمدی ، متأسفانه بسیاری از محصولات آرایشی و بهداشتی، حاوی اسانس مصنوعی گل محمدی هستند که خواص اسانس طبیعی را ندارند. همچنین اسانس های طبیعی که از گونه های متفرقه و غیراصلی گل محمدی تهیه می شوند نیز ممکن است خواص نام برده را نداشته یا به طور ضعیف دارای این خواص باشند.

اثرات مفید گلاب بر پوست بدن

یکی از مهم ترین کاربردهای گلاب، جهت مواظبت از پوست است. گلاب برای شستشوی پوست و نرم و لطیف کردن آن بسیار مفید است.

گلاب برای انواع پوست ها به خصوص پوست های خشک و حساس مناسب است. یکی از موارد استفاده ی گلاب جهت پاک کردن پوست می باشد و می توان به جای محصولات شیمیایی پاک کننده، از آن استفاده کرد.

شستن صورت با گلاب برای رفع سوراخهای ریز صورت نیز مفید است.

استفاده ی دیگر آن جهت طراوت و تازگی پوست است؛ بدین گونه که پس از هر بار استحمام که منافذ پوست بازتر هستند، گلاب را به پوست صورت بمالید. در این حالت اسانس موجود درگلاب به سرعت جذب پوست می شود که با توجه به اثرات آن در افزایش جریان خون، باعث شادابی پوست می گردد. البته استفاده ی مداوم از این روش می تواند این اثرات مطلوب را ایجاد کند.

گلاب به دلیل داشتن خاصیت ضد عفونی کننده و هیدراته (آبدار) کردن برای پوست سر و مو مفید است. برای این کار، با استفاده از یک قطره چکان، گلاب را روی پوست سر خود بریزید.

گلاب حتی برای رفع جوش های بدن نیز موثر است. برای این کار مقداری گلاب را با جوش شیرین مخلوط کنید تا خمیر نرمی به دست آید. سپس این خمیر را مدت یک ساعت یا تمام شب ( موقع خواب ) روی جوش های خود قرار دهید .

 مربای گل محمدی

از گل محمدي مربايی تهيه مي‌شود كه خوردن آن در دوران نقاهت بسيار مقوي و مغذی بوده و غش و ضعف و بي‌هوشي را رفع مي‌كند. مربای گل محمدی برای افرادی که دوره نقاهت را سپری می کنند مفید است. همواره مصرف کم آن توصیه می شود زیرا مصرف زیاد آن اسهال آور است.

شربت گلاب

با افزودن آب و اندکی شکر یا شهد به مقدار کمی گلاب می توان شربت گوارایی  درست کرد که ریه ها را تقویت و عطش را برطرف می کند و نشاط می آورد.

شربت گل سرخ

شصت و پنج گرم گلبرگ گل سرخ را در یک لیتر و نیم  آب روی آتش بگذارید و به جوش بیاورید. وقتی جوش آمد آن را از روی آتش بردارید و در ظرف را ببندید و بگذارید دوازده ساعت بماند. سپس آنرا با فشار صاف کنید و یک کیلو و نیم شکر را به آن اضافه کرده و مجدداً روی آتش بگذارید تا به جوش بیاید و مدت کوتاهی بجوشد. در این مدت کف روی آن را بگیرید. شربتی که به این ترتیب بدست آمده گوارا و مفید است.

گل قند

برگ‌های گل محمدی را همراه  با قند  به نرمی  می سايند و سپس اندکی گلاب بدان  می افزایند تا مخلوط خميری ساخته می‌شود كه آن را «گل‌قند» می گويند كه مسهلی بسيار قوی است. گفته می شود در قدیم از گل قند برای درمان سل ریوی استفاده می کردند.

گل خشک محمدی

گلبرگ های گل محمدی را پس از چیدن می توان خشک و همراه با ماست یا دوغ مصرف کرد. دم کردن آن همراه با چای و گاهی به تنهایی نیز معمول است. روزانه نوشيدن دوغ مخلوط با كمي گلبرگ‌‌های گل‌محمدی براي تنظيم كار جهاز هاضمه بسيار نافع است.

گل و گلاب در ضرب المثلهای پارسی

گلاب ریزد اما بوی از وی نریزد.

از شیشه ، گر گلاب رود  بو نمی رود.

گلاب گل بیابانی ، بویاتر است.

گلاب به رویتان.

هر گل که ما چیدیم شما گلاب خواهید کشید.

چون که گل رفت و گلستان شد خراب              بوی گل را از که جوییم از گلاب

دسته گل به آب داد.

چه دسته گلی به آب دادی؟

این دسته گلی است که خودت به آب دادی.

هر گلی یک بویی دارد.

هر گلی را رنگ و بوی دیگر است.

هر گلی رنگی و هر مرغ ، نوایی دارد.

کنار گل منشین آنقدر که خار شوی.

پیوند گل و چنار ، آمد نیامد  دارد.

گل بی رخ یار ، خوش نبود.

گل کنار گل می نشیند.

گل از خار است و ابراهیم از آزر.

گل از دهان بلبل آب می خورد.

گل بریزد به وقت سیرابی.

گل بسی دیر نماند چو شد از خار جدا.

گل بود به سبزه نیز آراسته شد.

گل به بوستان می برد و شکر به خوزستان.

گل بی خار جهان، مردم صاحب هنرند.

گل بی خار نچیده است کسی.

گنج و مار و گل و خار و غم و شادی به همند.

گل بی عیب خداست.

گل پشت و رو ندارد.

گل در دامن خار است و زر در کیسه خارا.

گل راضی،بلبل راضی،باغبان ناراضی.

گل کاغذین بوی ندهد.

گل مپندار که بی زحمت خاری باشد.

گل من ، بلبل من ، رفته به خواب.

گل نیستی خار هم مباش.

گل باید پیش گل باشد.

یک دسته گل دماغ پرور             از خرمن صد گیاه بهتر

یک وقت یک گل صد دینار         یک وقت صد گل یک دینار

چون که گل رفت و گلستان درگذشت              نشنوی زان پس ز بلبل سرگذشت

هر گل که بیشتر به چمن می دهد صفا             گلچین روزگار امانش نمی دهد

گرچه گلچین نگذارد که گلی باز شود              تو گلی باش تا دلی شاد شود

شاخ گل هرجا که می روید گل است.

گل باشی و عمرت گل نباشد.

ای دوست ، گل شکفته را بادی بس.

گل که شکفت و چهره شد ، دست به دست می رود.

هر گلی می زنی به سر خودت می زنی.

گل گفتی و در سفتی.

گل گفتی ، ولی شل گفتی.

چه گلی به سر فلانی زده که به سر ما بزند.

از گل بهتر می خواهی غضنفر.

گل از گلش شکفت.

                                                                       گردآوری

                                                                       صادق رئیسی کیا

منابع:

http://www.qamsar.com

www.tebyan.net

www.meymand.com

گروه اینترنتی نیک صالحی

طبیب خانواده ، اسماعیل اژدری ، انتشارات اقبال

فرهنگ جامع ضرب المثلهای فارسی ، بهمن دهگان ، انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی ، چاپ اول 1383

دوازده هزار مثل فارسی ، ابراهیم شکورزاده بلوری ، به نشر مشهد  ، چاپ دوم 1384

راه‌های تماس

اگر به مشاوره حقوقی یا وکیل در زمینه‌های مرتبط با نوشتارهای من نیاز داشتید یا به برگزاری کارگاه و دوره‌های آموزشی برای خود و مدیران و کارکنان شرکتتان در موارد یاد شده، علاقه‌مند، بودید می‌توانید درخواست خود را با شماره‌های ۸۸۳۲۱۰۸۸ و ۸۸۳۲۳۲۷۹ (گروه حقوقی برهان) در میان بگذارید.

درخواست مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین

0 0 votes
امتیازدهی به مقاله
اشتراک
اطلاع رسانی برای
0 نظرات
Inline Feedbacks
View all comments