هشدار: ذکر و باز نشر نوشتارهای من و هر نوشتاری که در روزنامه ها یا روی سایت شخصی و وبلاگهایم منتشر شده منحصراً با قید نام و نام خانوادگی ام و همراه با پیوند سایت و وبلاگهایم مجاز است.

زمان مطالعه: 4 دقیقه

نظام آموزش و پرورش و مدارس کشور همچون گذشته یکی از مهمترین بسترها و عوامل تولید و پرورش دیدگاهها و نگاههای ضعیف و دست چندم به علوم انسانی است. مشاوره هایی که با هزینه های گزاف و به عنوان مشاوره های ارزشمند به دانش آموزان و والدین آنان جهت انتخاب رشته داده می شود و با معرفی علوم انسانی به عنوان رشته ی دست آخر یا رشته ی  شاگرد تنبل ها یا رشته ای که توفیق و سرآمد شدن در آن به راحتی و با حفظ مطلب ممکن است و از این قبیل توجيهات كه آنان را به سمت انتخاب دانش تجربی و ریاضی سوق می دهند نمونه ای از حرکت نظام آموزشی کشور در این زمینه است.

البته نظام آموزش عالی و برنامه ها و اقدامات متولیان امور در ادامه این راه ، دست کم از نظام آموزش و پرورش و مدارس ما ندارد. در تعریف نخبه و معرفی مصادیق و افراد آن ، در معرفی کارآفرین ، چهره ی ماندگار ، مدیر یا کارمند نمونه و شاخص گذاری های کمی و کیفی نیز این وضع اسف بار به چشم می خورد و اسف بارتر اینکه فرهنگ عمومی فعلی جامعه نیز فوتبالیست یا پزشک یا فضانورد شدن را به معلم یا فیلسوف یا دیپلمات یا حقوقدان شدن ترجیح می دهد.

اکنون هزاران متخصص راه و ساختمان تربیت کرده ایم و ادارات ، شهرداري ها ، سازمانها و شركتهاي ما به لحاظ دارا بودن نیروی کار ماهر ، دانش احداث بنا ، تولید مصالح مرغوب ، طراحي و نظارت و مديريت بر احداث بنای مستحکم و مقاوم در برابر زلزله مشکل و نقص چندانی ندارند. اما آیا فرهنگ و کیفیت صدور پروانه ی ساختمان و نظارت بر احداث آن ، صدور پایان کار ، چگونگی استفاده از مصالح ، مقاومت ساختمان در برابر زلزله، صرفه جویی در انرژی ، توجه به عمر مفید بنا ، نوع زمین و ویژگی های احداث بنا ، رسيدگي در كميسيون ها و مراجع حل اختلاف و چگونگي مصرف منابع كشور دراين حوزه به ترتیبی که شایسته و بایسته است مورد توجه و رعایت واقع می شود؟

حجم تخلفاتی که در همین نمونه از ناحیه ی مراجع و اشخاص ذيمدخل در صدور پروانه و گواهی پایان کار و متولیان نظارت یا احداث کنندگان بنا و طراحان و مشاوران آن اتفاق می افتد از ضعف باور ما به مقررات و عدم درک علل و عوامل وضع آنها و مرجح دانستن سود و منافع مالی بر حقوق و حیثیت خودمان و افراد دیگر حكايت دارد.

براي احداث آپارتمان سالهاست كه مقررات خاصي وضع كرده ايم و با نگارش آئين نامه ها و مقررات فني تكميلي ، معیارهایی هر چند غیر بومی ایجاد كرده ايم در عين حال كه هرگز حقوق ، روش و فرهنگ زندگي آپارتماني را آموزش نداده ايم و ترويج نكرده ايم و مقررات منسجم ، كامل و متناسب با شرایط و فرهنگ ایرانی براي آن وضع ننموده ايم و اندك مقررات موجود در اين بخش را منطبق با تغييرات و شرايط اجتماع به روز و موثر نكرده ايم.

هموطناني داريم كه در آپارتمان به دنيا آمده ، ازدواج كرده و هم اينك كه پدر شده اند نيز در آپارتمان زندگي مي كنند اما هرگز از هيچ مرجع رسمي و حتي مردم نهاد ، آگاهي و آموزشي درباره ی زندگي و حقوق و فرهنگ آپارتمان نشيني دريافت نكرده اند.

درست مقابل بيمارستان در محلي كه تابلو پارك ممنوع و حمل با جرثقيل نصب شده پاركبان مي گماريم  و به فروش خيابان كه معبر و محل عمومي است و شهروندان وجه و هزينه هاي آن را براي استفاده عمومي پرداخته اند مبادرت مي ورزيم.

اينها نمونه هايي از موارد بسياري است كه به شيوه زندگي و رفتارهاي اجتماعي باز مي گردد. اصلاح الگوي مصرف جامعه نيز يكي از مصاديق اين رفتارهاست كه اگر مبتني بر آموزش و بهبود و ارتقاء فرهنگ مصرف بدان نگريسته شود به صورت اساسي اصلاح خواهد شد.

ضعف نگرش ما به علوم انساني باعث شده از توليد محتوي و توجه به آموزه هاي ديني و ملي خود در حوزه هايي مانند علوم سياسي ، علوم اجتماعي ، روانشناسي ، جامعه شناسي و … باز بمانيم و ترجمه ی محتواي غیر بومی اين علوم را در دانشگاهها به فرزندان خود بياموزيم.

نظام جمهوري اسلامي ايران كه مبتنی بر الگوي حكومت علوي و در پی تحقق آن است  بايستي توجه بيشتري را مبذول تقويت توجه به علوم انساني و فرهنگ عمومي ایرانیان نمايد.

بطور مثال شوراي عالي انقلاب فرهنگي و ديگر نهادهاي متولي در اين حوزه بايستي حداقل سطح آگاهي و آستانه ی رفتار اجتماعي مناسب در نظام جمهوري اسلامي ايران در گروه هاي سني مختلف را تعريف و مسئولان اجرايي در مهد كودك ها و مدارس ابتدائي  و راهنمايي و دبيرستان با ترتيبات و روشهاي صحيح و امروزین آنها را به منصه ظهور رسانند.

منشورهاي اخلاقي ، حقوقي و رفتاري و عملكردي اشخاص بايستي به جاي نقش بستن بر ديوار سازمانها و دستگاهها بر تك تك رفتار و اعمال كاركنان آنها نقش ببندند.

قانون و قانونمداري بايستي حاكم بر تمامي رفتارها و اعمال مردمان ايران شود. به همان اندازه كه پرداخت ماليات يك تكليف قانوني است رعايت حقوق و احترام مؤدي مالياتي نيز بر مأموران دستگاه مالياتي تكليف است. اين دو تكليف هيچ تفاوت قانوني از منظر لازم الرعايه بودن با هم ندارند .

در مقام رعايت قانون هيچ گونه تفاوتي بين قاضي، شاكي و مشتكي عنه نبايستي وجود داشته باشد . به همان اندازه كه برخورد قانوني با متخلفان از قانون تكليف و لازم است رعايت آيين دادرسي و حقوق مشتكي عنه نيز بر قاضي لازم است و احقاق حق زيان ديده از جرم هم بدون هيچ كم و كاستي در همين حدود تكليف است.

جمع ميان اين حقوق و رعايت همه ی آنها صد البته كار آساني نيست. مردمان و ماموران آگاه ، آموزش ديده و واقف بر حقوق دولت و ملت مي خواهد كه اگر توجه بيشتر و كاملتري مصروف علوم انساني و روابط اجتماعي و فرهنگ عمومي خود كنيم حصول سريعتر و مطلوبتر آن را نيز ممكن خواهيم كرد.

نقش علوم انسانی این است که با تعريفي صحيح و دقيق از انسان ، غایت از وجود و مسیر سعادت انسان و لوازم آن را برای همگان تبیین و حرکت افراد و جامعه را در این مسیر پشتیبانی کند و انسانهایی را تربیت نماید و روشهایی را بوجود آورد که جامعه را به سرمنزل مقصود رسانند.

كافي است توجه داشته باشيم كه بخشي از جذابيتهاي برخي جوامع ديگر دقيقاً ناشي از توجه به كاركرد و نقش علوم انساني در ساختار و روابط اجتماعي است.

                                                                                            صادق رئیسی کیا

راه‌های تماس

اگر به مشاوره حقوقی یا وکیل در زمینه‌های مرتبط با نوشتارهای من نیاز داشتید یا به برگزاری کارگاه و دوره‌های آموزشی برای خود و مدیران و کارکنان شرکتتان در موارد یاد شده، علاقه‌مند، بودید می‌توانید درخواست خود را با شماره‌های ۸۸۳۲۱۰۸۸ و ۸۸۳۲۳۲۷۹ (گروه حقوقی برهان) در میان بگذارید.

درخواست مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین