ظرفیت های ورزش برای تحقق سیاست های اصلاح الگوی مصرف در جمهوری اسلامی ایران

هشدار: پیش از آغاز نوشتار، به اشخاصی که نوشتارهای من در روزنامه ها یا روی سایت شخصی یا وبلاگهایم را بدون ذکر منبع و بدون پیوند سایتم یا وبلاگهایم به نام خود یا دیگری به هر گونه ای منتشر می کنند متذکر می شوم که چشم به راه عواقب قانونی انتشار غیر مجاز و بدون اجازه نوشتارهایم باشند.

ذکر و باز نشر نوشتارهای من و هر نوشتاری که در روزنامه ها یا روی سایت شخصی و وبلاگهایم منتشر شده منحصراً با قید نام و نام خانوادگی ام و همراه با پیوند سایت و وبلاگهایم مجاز است.

بسیاری از کارشناسان و مسئولان اقتصادی در ایران نسبت به الگوی اسف بار فعلی مصرف در بین ایرانیان هشدار داده و در مورد لزوم اصلاح آن هشدار داده اند.

طی یک جستجوی کوتاه و سریع در فضای مجازی با آمارهای اسفناکی در مورد الگوی مصرف ایرانیان روبه رو خواهیم شد:

“مصرف انرژی در  ایران ۱۷ برابر ژاپن، ۶ برابر اروپا، ۸  برابر کشورهای آسیای شرقی است. در ایران ۷۰ درصد بیشتر از الگوی جهانی آب مصرف می‌شود. به طور میانگین ۸۰ درصد آب تولیدی در حوزه کشاورزی مصرف می شود که از این رقم بیش از ۸۰ درصد هدر می رود. سرانه مصرف نان در ایران حدود سه برابرکشورهای اروپایی و مصرف سرانه روغن حدود سه برابر میزان مصرف جهانی و سرانه مصرف نمک ۲ برابر استاندارد جهانی است. حدود ۳۰ درصد از مواد غذایی(سبزی، نان، میوه) از مزرعه تا مصرف به هدر می رود و از چرخه مصرف خارج می شود. ایران به لحاظ مصرف دارو جزو۲۰ کشور نخست دنیاست و در آسیا بعد از چین رتبه دوم را دارد. ایران در حوزه  مصرف گاز (با وجود جمعیت بسیار کمتر نسبت به آمریکا و روسیه) بعد از کشورهای آمریکا و روسیه در رتبه سوم مصرف جهان است. میزان مصرف بنزین هر ایرانی در روز یک لیتر محاسبه شده که ۵ برابر سرانه مصرف بنزین یک شهروند اروپایی است”.

در بین مسئولین جمهوری اسلامی ایران، مقام معظم رهبری با ابلاغ سیاست های کلی اصلاح الگوی مصرف در تیرماه ۱۳۸۹  و با تاکید بر صرفه‌جویی و پرهیز از اسراف و با تاکید بر اهمیت قناعت در سال ۱۳۷۷ و تاکید بر ضرورت پرهیز از اسراف و حفظ ثروت و منابع عمومی کشور در سال ۱۳۷۵ و تاکید بر صرفه‌جویی در سال ۱۳۷۳ و نیز با نام گذاری سال۱۳۸۸ به عنوان  حرکت به سمت اصلاح الگوی مصرف و سال ۱۳۹۱ به عنوان تولید ملى و حمایت از کار و سرمایه‌ ایرانى بیشترین دغدغه و اهمیت را نسبت به این موضوع ابراز داشته و لزوم جلوگیری از هدر رفت منابع و ذخایر کشور و اصلاح الگوی مصرف را مکرراً گوشزد کرده اند.

کارشناسان، الگوی مصرف را چهارچوب ها و سیاست هائی می دانند که رفتار مصرفی مردم را شکل می دهد. در واقع هر فرهنگ و موازینی که ما به هنگام مصرف از آن پیروی می کنیم و نوع و میزان مصرف خود را با آن تنظیم می کنیم الگوی مصرف جامعه به حساب می آید.

الگوی مصرف می تواند سبک زندگی و رفتار مصرفی مردم را در مسیر هدر دادن منابع یا در مسیر بهره برداری آگاهانه و عاقلانه از منابع سازماندهی کند و صد البته که الگوی مصرف باید در صدد شناساندن بهترین رفتار مصرف در جامعه باشد و بالاترین میزان هماهنگی با هنجارهای ملی و دینی و عقلی را داشته باشد و اندازه و شیوه مصرف درست را به مردم معرفی کند.

روند افزایشی مصرف ایرانیان و لزوم اجرای سیاست های اصلاح الگوی مصرف، عملی شدن سیاست های اصلاح الگوی مصرف را بیش از پیش ضروری می گرداند بنابراین شرایط کشورمان، اقتضاء می کند که مسئولین از جمله در حوزه ورزش که مورد توجه و علاقه مردم است و مسئولیت های اجتماعی بیشتری دارد به نقش، مسئولیت ها و ظرفیت خود برای اصلاح الگوی مصرف و  اهمیت حفظ سرمایه های کشور و سوق دادن آنها به توسعه زیر ساختها آگاه و عامل شوند.

ورزش می تواند به روش های زیر در تحقق سیاست های اصلاح الگوی مصرف جمهوری اسلامی ایران نقش آفرینی کند:
۱- ورزش و عوامل ورزشی که از تاثیرات اجتماعی بالائی برخوردار هستند با جلب توجه مردم به ارزشهای مورد اشاره در سیاست های اصلاح الگوی مصرف و همین‌طور با جلب توجه مردم به پیامدهای مصرف بی رویه و با ترویج پرهیز از اسراف و با تبلیغ هنجارهای ملی و دینی که مبین قناعت و استفاده بهینه از منابع است و نیز با ترویج الگوى مصرف درونى که مبتنی بر مصرف محصولات ایرانی و تقویت فرهنگ اعتماد به کالای ایرانی است می توانند در  اصلاح فرهنگ مصرف فردی و اجتماعی موثر واقع شوند.

۲- رسانه ها و از جمله صدا و سیما می توانند از ظرفیت های فرهنگی،آموزشی و هنری جامعه ورزش، در جهت ترویج فرهنگ صرفه جوئی،  قناعت، مقابله با اسراف و زمینه‌های اسراف و تجمل گرایی بهره بگیرند و از جمله اقدام به معرفی و تبیین الگوی مصرفی ورزشکاران و عوامل ورزشی که  منطبق با معیارها و شاخص های مندرج در سیاست های اصلاح الگوی مصرف رفتار می کنند بنمایند.
۳- اماکن ورزشی، رویدادها و آئین های ورزشی از جمله محیط ها و برنامه هائی هستند که می توانند در آموزش همگانی الگوی مصرف مطلوب، نقش آفرینی کنند. همچنین در بر انگیختن عزم ملی برای مسوولیت پذیری و نیز در فراخوان فرهنگی و اجتماعی برای اصلاح الگوی مصرف، ورزش و جامعه ورزشی می توانند به عنوان یکی از موثرترین عوامل اجتماع، ایفای نقش کنند.

۴- در روند، فرهنگ‌سازی‌ و برنامه ریزی برای ارتقاء فرهنگ بهره وری و کارآمدی و نیز در  افزایش فرصت ها و زمینه ها برای تقویت پس انداز و سرمایه گذاری بین ایرانیان، ورزش و جامعه ورزشی می توانند در آموزش اصول و روشهای بهینه سازی مصرف و سوق دادن مردم به شیوه زندگی بهتر و آموزش روش های دستیابی به رشد اقتصادی خانوارها از طریق کاهش مصرف و بهبود پس انداز و در شناساندن ضعف ها و آسیب های الگوی کنونی مصرف از جمله الگوی نادرست مصرف نان، انرژی و آب و نیز ترویج راهکارهای رفع  این ضعف ها ( مانند تشویق مردم به استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی) و تشویق مردم به ارتقاء فرهنگ مصرف و استفاده بهینه از منابع موجود وکاهش مصرف درآمد خود در امور بیهوده، زمینه را برای افزایش امکان پس انداز و در نتیجه افزایش سرمایه گذاری در جامعه تقویت نمایند.

۵-  در  سیاست‌گذاری‌ها و برنامه های عملیاتی که قوه مجریه در این راستا صورت می دهد وزارت ورزش و جوانان می تواند ضمن مشارکت فعال خود در آنها از جمله با بهبود فرآیند تخصیص منابع خود و ایفای نقش در شکل گیری نهادهای مردمی و خصوصی برای اصلاح الگوی مصرف و  نیز با جلب مشارکت فدراسیون ها، هیات ها و باشگاههای ورزشی  در رعایت الگوی مصرف و مقابله با ترویج فرهنگ مصرف گرایی و ابراز حساسیت عملی نسبت به محصولات و مظاهر فرهنگی مروج اسراف و تجمل گرایی ایفای نقش نماید.

صادق رئیسی کیا

یکم شهریورماه ۱۳۹۴

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *