کاشان در یک نگاه

در اردیبهشت ۱۳۹۰ یکی از دوستان با ذوق و فرهیخته ام چند روزی در باغ سرای باباعلی نیاسر میهمانمان بودند. مطلب ذیل که حکایت از ذوق و تدارک صحیح ایشان برای یک گردشگری برنامه ریزی شده  و بهره گیری مناسب از وقت در گردشگری دارد  نمونه خوبی است برای دوستان دیگری که قصد گردشگری و مسافرت به کاشان و نیاسر  بر اساس یک برنامه ریزی و تدارک قبلی را دارند. از این دوست عزیز خواهش کردم مطلب گرداوری شده و برنامه گردشگری سه روزه خود را برای بارگذاری در سایت در اختیارم بگذارند. ایشان دریغ نفرمودند و این اجازه را همراه با اذن در اصلاح و ویرایش مطلب به بنده اعطاء فرمودند. چون زیبایی مطلب را در حفظ محتوی و شکل آن دیدم دخل و تصرف عمده ای در آن صورت ندادم و آن را همراه با سپاس فراوان از عنایت این دوست عزیز و با آرزوی مفید بودن برای شما  به شرح زیر تقدیمتان می کنم.

به بهانه ی سفر به کاشان

اردیبهشت ۱۳۹۰ 

فهرست مطالب

سلام دوستان!

معرفی کاشان

وجه تسمیه ی کاشان

قاسان و کاس رود

چهل حصاران و کاه فشان

کی آشیان

کاشان و کاشانه

دیدنیهای کاشان

مدرسه آقا بزرگ

باغ شاه در فین ۵

وجه تسمیه باغ فین یا باغ شاه

قدمت

مساحت باغ

چشمه و سیستم آبرسانی

طراح سیستم آب رسانی

بخشهای مختلف بنا

الف) کوشک صفوی

ب) حوض دوازده فواره

ج) حیاط خلوت کریم خانی

د) حوض جوش

ه) اتاق شاه نشین

و) کوشک قاجار یا شترگلوی فتح علی شاه

ز) حمام ها

ح) امیر کبیر

تپه های سیلک کاشان

بادگیرهای خانه بروجردی کاشان

ابیانه

مشهد اردهال

آبشار نیاسر

مقبره فیض کاشانی

خانه عباسی ها

خانه عامری ها

مسجد جـامع کاشان

بازار بزرگ کاشان

پلان کلی سفر

برنامه ی غذایی

سلام دوستان!

اکنون که قصد سفر به کاشان را داریم، به ذهنم رسید که چه خوب است، سفری به یادماندنی با دید شناخت کاشان باشد. در این راستا ضمن تحقیق و بررسی در باره ی کاشان، نقاط دیدنی این قسمت از ایران را تهیه و تدوین کرده ام که تقدیم می گردد. ضمنا به همراه اطلاعات جامع منطقه ی کاشان، برنامه ی سفر نیز ضمیمه است و کسانی که مایلند پلان کلی سفر و برنامه ی غدایی سفر را بدانند می توانند به آن صفحه مراجعه نمایند.

معرفی کاشان

شهر کاشان مرکز شهرستان کاشان است. جمعیت این شهر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران برابر با ۲۴۸٬۷۸۹ نفر بوده که در فاصله ۲۷۰ کیلومتری از جنوب تهران، پایتخت ایران، ودر بین دامنه کوه کرکس نطنز و دشت کویر سکنی دارند. این شهرستان از شمال به آران و بیدگل ، از جنوب به نطنز و اردستان، از غرب به کوه کرکس و سیاه کوه و شهرستان محلات و اراک و از شرق به کویر مرکزی ایران محدود است. کاشان از نظر جمعیت بیستم و در رده یازدهمین شهر صنعتی ایران قرار می‌گیرد که دلیل آن وجود کارخانجات متعدد فرش ماشینی (بیش از یکصد کارخانه)، کارخانه تولید ورق گالوانیزه و کارخانجات تولید قطعات خودرو و مونتاژ است.در همین ۳ الی ۴ سال اخیر کارخانه ی تولید لوله های نشکن داکتیل هامون نایزه و همچنین کارخانه تولید خودرو سایپا کاشان تاسیس شده است. قدمت صنایع نساجی در این شهر به تولیدات شعربافی شامل مخمل بافی، زربافی و حریربافی برمی‌گردد که هم اکنون بیش از چند هزار نفر در کارخانجات نساجی مشغول به کار می‌باشند.

شهرت این شهر بیشتر به واسطه گلاب و فرش دستباف و آثار باستانی و جاذبه‌های توریستی متعدد آن است. کاشان به دارالمومنین، شهر عقرب‌ها، دروازه کویر…مشهور است. از محصولات کشاورزی آن می‌توان به انواع غلات و میوه‌های فصلی اشاره نمود. غذای مورد علاقه در بین مردم این شهر آبگوشت و بالاخص گوشت و لوبیا می‌باشد.

آثار تاریخی و دیدنی فراوانی در این شهر وجود دارد که از آن میان می‌توان به باغ فین، مسجد و مدرسه آقابزرگ، خانه عامری‌ها، خانه عباسی‌ها، خانه طباطبایی، خانه بروجردی، حمام سلطان امیراحمد و قبر شاه عباس صفوی… اشاره نمود.

وجه تسمیه ی کاشان

به عقیده دانشمندان زبان شناس، کاشان به خانه‌های تابستانی گفته می‌شود که از چوب و نی ساخته شده باشد.درمورد وجه تسمیه کاشان سخن بسیار است.

قاسان و کاس رود

بر طبق حکایت تاریخ قم ، قاسان نام دو تن از پادشاهان داستانی (پسران خراسان) بوده، قاسان اصغر پسر آفریدون است که نام او را به رودخانه (که به فارسی کاسه می‌گویند) نهاده‌اند؛ و قاسان دریا بوده که آن را کاس رود خوانده‌اند.

چهل حصاران و کاه فشان

برخی از نویسندگان دوره‌های اسلامی گفته‌اند که کاشان در اصل چهل حصاران بوده، در زمان هارون الرشید عباسی به خواهش مردم آنجا، زبیده خاتون همسر خلیفه دستور ساختن شهر و برج و باروی آن چون کاه افشانی کرده‌اند و به تدریج کاشان نامیده شده‌است.

کی آشیان

این توجیه برخی از متاخرین، از آن نظر پیدا شد، که چون نخستین جایگاه آبادانی این ناحیه به امر پادشاهان داستانی ایران و در کنار چشمه فین برافراشته شده‌است، آن را کی‌اشیان (یعنی جایگاه و نشیمن پادشاه) گفته‌اند.

کاشان و کاشانه

منظور، مصداق و معنی لغوی آن است. چنانکه ملک‌الشعرای بهار می‌گوید:

لفظ کاشان و کاشانه به لغت‌های قدیم معبد و جایگه جشن و دلاسائی بود.

و در جای دیگر نیز چنین می‌گوید: کاش و کاشان و کاشانه نیز که از اسامی بتخانه‌ها است به معنی نوعی از مسکن شد، و نیز اسم خاص شهرها گردید.

دیدنیهای کاشان

مدرسه آقا بزرگ

این ساختمان قدیمی دارای چهار ایوان و یک گنبد زیبا با دو مناره گچ کاری شده می باشد. اتاقها و حیاط آن که در روی سطح پایین تری قراردارند،منظره بسیار جالبی را نشان می دهند. در زیر این اتاقها، استخر و منطقه نمایش شبانه وجود دارد که در تابستانها از آن استفاده می کردند.

گنبد بر روی یک سکوی هشت وجهی قرار گرفته و با دو لایه پوشیده شده است. پوشش پایینی، وزن سقف را تحمل می کند و آنرا به ستونها مرتبط می سازد و پوشش دیگر که پوشش بیرونی می باشد، باعث می شود که گنبد بزرگتر به نظر برسد.

پنجره های سقفی به گنبد چسبیده اند که در تضاد با شیوه مذهبی که در اطراف گنبد قرار گرفته اند، اتصال متوازنی را در قسمتهای مختلف ساختار ایجاد کرده اند. سقف نواحی نمایش شبانه، زمستانی و غربی با گچ پوشیده شده است که با خطوط ساده ای در کنار کتابخانه طراحی شده اند.

ایوانها، کاشی کاریهای پیچیده ای را نشان می دهند که نمایانگر هنر سنتی و فرهنگ این سرزمین است و مقبره های متولیان مختلف آن را می توان در ایوان غربی ملاحظه کرد. این بنا درسال ۱۲۶۸ هجری شمسی ساخته شده است.

باغ شاه در فین

باغ شاه در فین، قصری مرکب از شاخصهای معماری صفویان، زندیان و قاجاریه است. این بنا به خاطر ذخیره فراوان آبش (چشمه سلیمانی)، باغی با درختان ستبر، یک استخر با فواره های بسیار و یک حمام تاریخی ( جایی که امیرکبیر به قتل رسید ) بسیار مشهوراست.

ساختمان اصلی باغ به زمان سلطنت شاه صفی و شاه سلیمان ( پادشاه صفویه ) نسبت داده می شوند که بعدها، دیگر شاهان صفوی آن را گسترش داده و به مرمت آن پرداخته اند.

بنای باقیمانده فعلی مرکب از دو صوفه است که به شاه عباسی وفتحعلی شاهی شهرت دارند ویک بنا که آنرا کریم خانی می نامند و حمام معروف که در قسمتی از باغ واقع شده و ساختمانی که هم اکنون موزه می باشد.

صوفه شاه عباسی در حقیقت یک ساختمان دو طبقه است که در مرکز باغ واقع گردیده و روبروی دروازه باشکوهی قرار دارد. درمرکز صوفه استخر زیبایی نیز وجود دارد. بر روی دیوارها و سقف صوفه، اثرهایی از نقاشیهای رنگی دوران صفویه را می توان مشاهده نمود. این نقاشیها شامل منظره هایی از صحنه های شکار و تصاویر شاهزادگان و غیره می باشد.

کتیبه صوفه ازسنگ مرمر ساخته شده که تنها تعدادی ازقطعات آن باقی مانده اند. صوفه دیگر که مشهور به فتحعلیشاهی است رادر سال ۱۲۲۶ هجری شمسی ساخته اند و در قسمت داخلی این ساختار نقاشیهای دیگری وجود دارند که منظره های مختلفی را همچون کتیبه های گچی با دست نوشته های نستعلیق نشان می دهند اما بیشتر نوشته های آن از بین رفته اند.

شاعری به نام خاوری و خطاطی به نام محمد تقی حسینی این شاهکارها را در سال ۱۲۲۶ هجری شمسی انجام داده اند.

وجه تسمیه باغ فین یا باغ شاه

باغ شاه نه به این جهت که باغ مخصوص شاه خاصی بوده بلکه کلمه شاه به معنی بزرگ است به خاطر اینکه وسعت باغ بسیار زیاد بوده حتی بیشتر از اندازه کنونی ، به باغ شاه معروف شده است . کلمه فین هم به سه نقل قول ریشه یابی شده است :

۱٫ کلمه فین معرب پین است و پین یک لغت فارسی باستان است به معنی پایانه ، چون این منطقه پایان شهر بوده به آن پین می گفته اند .

۲٫ اقوام کاسپین که از فلات سیبری به فلات مرکزی آمدند در واقع ۲ قوم بودند کاس ها و پین ها ، که پین ها در همین منطقه ساکن شدند و کاس ها در کاشان .

۳٫ کلمه فین که از کلمه فینه گرفته شده که فینه کلاه هایی بوده که مردم این ناحیه بر سر می گذاشتند .

قدمت باغ شاه یا باغ فین

قدمت اولیه باغ را به زمان اردشیر بابکان نسبت می دهند اما (۱۲۰۰ )سال پیش برای اولین بار در تاریخ از باغ ذکر شده است و این تاریخ به زمانی بر می گردد که یعقوب لیث صفاری در سال ۲۶۵ ه.ق همراه با لشکر عرب از بیابان های مرکزی ایران عبور کردند و در کمال تعجب در ناحیه ای کویری به چشمه و باغ برخورد می کنند . اما قدمت بناهای باغ و کلاً باغ آرایی به زمان صفویه بر می گردد . اولین بنای باغ حمام کوچک یا حمام خدمه که به دستور شاه اسماعیل صفوی به عنوان یک کار عام المنفعه برای عموم مردم ساخته شده. دومین بنا، بنای سر در هشتی ورودی است که در سال ۱۰۰۴ ه.ق به دستور شاه عباس صفوی ساخته شد. که این بنای ۲ طبقه کاربری دوگانه داشته است. یکی محل استراحت نگهبانان که از برج های اطراف باغ و از روی دیوار قطور به این اتاق ها برای استراحت می رفتند و دیگری در آن زمان که شاهان برای تفرّج به باغ می آمدند در قسمتی که الان خیابان است میدان چوگان بوده و حرمسرا در قسمت سر در می نشستند و بازی چوگان شاهی را تماشا می کردند، اتاق های طرفین هشتی ورودی هم غورخانه بوده یعنی محل ذخیره و نگهداری اسلحه. کانال آجری یا جعفری جلوی هشتی ورودی هم قبلاً باز بوده و به عنوان یک راه کالسکه رو، که در زمان قاجار معماری حجاب دار مرسوم می شود و راه به این شکل بسته می شود تا وقتی کسی وارد هشتی ورودی می شود به کل محیط باغ احاطه نداشته باشد مثل توری که روی صورت خانم ها قرار می گیرد.

مساحت باغ

حدود ۳۳۷۰۰ متر می باشد.

چشمه سامانه آبرسانی

مهمترین ویژگی باغ سامانه آبرسانی و باغ آرایی منحصر به فرد آن است. آب باغ از چشمه ای تامین می شود به نام سلیمانیه که هفت هزار سال قدمت دارد. آب چشمه دارای ویژگی هایی است که برخی مانند یهودی ها آن را معجزه حضرت سلیمان می دانند که البته این قضیه قابل اثبات نیست .

از ویژگی های آب یکی میزان آن است که اصلاً بستگی به بارندگی سالیانه و فصل پرباران و کم باران ندارد و دبی آب همیشه ثابت است. حتی در سال های خشک سالی این میزان تغییر نمی کند . دبی آب حدود ۳۶۰ لیتر در ثانیه است . دومین ویژگی آب دمای آن است که در طول سال ثابت و روی ۲۵ درجه است . در زمستان که محیط سرد است آب گرم به نظر می رسد و در تابستان که محیط گرم است آب خنک به نظر می رسد .

طراح سامانه آب رسانی

طراح سامانه، ریاضیدان معروف قرن دهم و عصر صفوی ، غیاث الدین جمشید کاشانی است . ایشان دویست سال قبل از پاسکال از قانون اختلاف سطح استفاده کرده و از شیب طبیعی زمین بهره جسته است . اما در مورد فواره ها : زیر تمام جوی ها و دور تمام حوض ها در عمق یک متری زمین لوله هایی تعبیه شده به اسم تنبوشه که این لوله ها از جنس سفال بوده که از یک طرف به حوض های اصلی متصل هستند و طرف دیگر آن در انتهای جوی مسدود است . آب از یک طرف وارد می شود و چون انتهای لوله مسدود است آب از فواره ها خارج می شود . چون سطح زمین شیب دارد برای اینکه فشار تقسیم شود قطر لوله را متفاوت ساخته اند . ابتدای لوله از انتهای آن قطورتر است به این ترتیب فشار تقسیم می شود و آب به یک میزان از فواره خارج می شود.

درختان باغ فضای سبز باغ و کلاً ترتیب قرار گرفتن باغچه ها به سبک چهار باغ است. اکثریت درختان باغ سرو است که این سرو ها شبیه سرو ناز شیراز است. این درختان به آب و هوای این ناحیه خو گرفته اند و در جاهای دیگر به این اندازه رشد نمی کنند. قدیمیترین درختان باغ حدود ۵۰۰ سال عمر دارند که در کنار کوشک قاجار قرار گرفته اند که اهالی این منطقه آن ها را سرو لیلی و مجنون می نامند. درختان دیگری مثل انجیر، بِهْ و توت و غیره نیز در باغ وجود دارد.

سنگفرش باغ از زمان صفویه است که طرح شمسه در آن اجرا شده است.

بخشهای مختلف بنای باغ شاه یا باغ فین

الف) کوشک صفوی

این بنا در سال ۱۰۱۶ به دستور شاه عباس و به همت آقا خضر نهاوندی حاکم وقت کاشان ساخته شده است. این عمارت قبلاً ۴ طبقه بوده که دو طبقه فوقانی که به شکل کلاه فرنگی بوده در زلزله سال ۱۱۹۲ ویران شده که در زمان باز سازی طبقه سوم ساخته نشده است. ارتفاع کنونی ساختمان ۱۴ متر است. مصالح ساختمان شامل سنگ لاشه که در پِیِ ساختمان استفاده شده و دیواره ها از خشت خام است. در قسمت ورودی نقاشی های کمرنگی دیده می شود که این نقاشی ها به اتفاق نقاشی های داخل ساختمان اثر رضا مصور کاشی است که وقتی شاه عباس نمونه کارهای ایشان را در باغ دید این شخص را به اصفهان برد که به نقاشی های عالی قاپو و چهل ستون را در اصفهان انجام داد و درآنجا به رضا عباسی معروف شد . که این نقاشی ها در زمان زلزله و حمله افاغنه (۱۱۳۵ ه. ق ) آسیب دید که در دوره قاجار روی نقاشی ها را با گچ پوشاندند که برای نمونه قسمتی از آن از زیر گچ خارج شده . سقف آن به شکل دولایه بوده که بین دولایه را هوا پوشانده سنگ مرمرهایی که در ازاره ها استفاده شده از همان زمان صفویه است . که این سنگ ها هنر سنگ تراشان آن زمان را ثابت می کند که با وسایل ابتدایی سنگ ها را به این شکل سیقل داده اند . کف ساختمان نیز از سنگ مرمر بوده که در زمان نایب حسین کاشی به غارت رفته است .

از این ساختمان در جشن ها و مراسم استفاده می شده است. از طبقه بالا خانم ها استفاده می کردند و از طبقه پایین آقایان . و اما تعریف کوشک ؛ کوشک عمارتی است که در وسط باغ قرار می گیرد و از هر طرف به فضای باز می رسد ، که از لحاظ تزئینات یک مرتبه از کاخ پایین تر است .

به این ساختمان شترگلو هم گفته می شود به این جهت که حفره وسط حوض در عمق حدود دومتری زمین لوله ای داد از جنس سفال و شبیه گردن شتر یا S انگلیسی که این حالت لوله باعث می شود آب با فشار بالا بیاید و چنین به نظر برسد که وسط حوض چشمه وجود دارد .

سکه هایی که داخل آب انداخته می شود بیشتر برای تفریح و سرگرمی است . بعضی نیز معتقدند که اگر سکه شان داخل حفره برود آرزویشان برآورده می شود. که این از عقیده های خرافی است. اما فلسفه سکه انداختن در آب به آیین میترا در مذهب زرتشت بر می گردد که چون آن ها آب را مظهر پاکی می دانستند یک قسمت مالشان را به الهه آب می بخشیدند و معتقد بودند مالشان برکت پیدا می کند. که در ایتالیا و روسیه هم چنین رسمی وجود دارد. اما دلیل اینکه در باغ حوض ها، فواره ها و آب نماها ایجاد شده: ۱- ایجاد آرامش ؛ چرا که نگاه کردن داخل آب به انسان آرامش می دهد. ۲- برای خنک کردن هوا در فصل تابستان. ۳- موسیقی آب که به انسان آرامش می دهد به ویژه در قسمت های غیر مسکونی.

ب) حوض دوازده فواره

که در زمان محمد شاه قاجار و همزمان با حوض جوش و اتاق شاه نشین ساخته شده است.

ج) حیاط خلوت کریم خانی

این قسمت که از داخل باغ قابل مشاهده نیست به دستور کریم خان زند و به همت آقا سلیم آرانی حاکم کاشان ساخته شده که شامل یک حیاط کوچک و اتاق های پنج دری و پس اتاق های ساده می باشد. سال ساخت آن ۱۱۷۶ ه. ق بوده است.

د) حوض جوش

به اعتقاد مهندسین داخلی و خارجی این حوض و عملکردی که داشته شاهکار هنر آبرسانی است کف حوض قبلاً از کاشی بوده. مثل قالی های کاشان که ترنج و محراب دارند. طراح سامانه دقیقاً مشخص نیست ولی به نظر می رسد معمار این حوض از همان طرح های غیاث الدین جمشید استفاده کرده باشد.

کلاً ۱۶۰ حفره در حوض وجود دارد که هر حفره به منزله یک گل از قالی بوده و به این شکل عمل می کرده که اگر اولین حفره فواره بوده ، دومین حفره آب را مکش می کرده است . ۸۰ حفره فواره و ۸۰ حفره مکش آب را انجام می داده . چون ورود و خروج آب یکسان بوده آب از لب حوض سرریز نمی شده است . روی لعاب کاشیها از طلا استفاده شده ( کاشی های زرین فام کار خاندان ابی طاهر )چون آب جیوه دارد وقتی نور خورشید به آب می تابیده نور هفت رنگی در فضا ساطع می شد که وقتی این نور به شیشه های رنگی اتاق شاه نشین برخورد می کرد رقص نور زیبایی در فضای اتاق به وجود می آمد و در شب های مهتابی آب حالت آینه پیدا می کرد .

این کاشی ها تا اوایل دوره رضا شاه در حوض نصب بودند تا اینکه باغ توسط نایبی ها به یغما برده شد . نایب حسین این کاشی ها را به باغ خصوصی خود به نام باغ سردار منتقل کرد و چون معماران این دوره نتوانستند سیستم پیچیده ای را که در این حوض تعبیه شده در آن باغ بسازند تعدادی از کاشی ها در همان باغ از بین رفت و بقیه آن به قیمت پایینی به موزه لوور پاریس فروخته شد ، که امروزه قابل قیمت گذاری نیست . این حوض در ابعاد طلایی ساخته شده یعنی بهترین شکل ترسیم مستطیل .بعد از نایبی ها انگلیسی ها برای بازسازی حوض به باغ آمدند که البته نتوانستند کاری برای آن انجام دهند . حدود ۲۰ سال پیش هم استاد پیرنیا که استاد معماری ایران بود برای بازسازی حوض اقدام کرد و یک گوشه از حوض را خراب نمود و متوجه شد زیر هر یک از حفره ها لوله ای سفالی به عمق یک متر پایین رفته که یا به منبع ورودی آب متصل است یا به قسمت خلاء. محاسباتی که در لوله های زیر انجام شده و اندازه قطر آن ها آنقدر پیچیده بود که استاد پیرنیا ترجیح داد سیستم را دستکاری نکند چون اگر این کار را می کرد نمی توانست با آن محاسبات حوض را بازسازی کند.

ه) اتاق شاه نشین

به دستور محمد شاه قاجار در سال ۱۲۵۶ ه. ق ساخته شده است. اتاق های طرفین آن اتاق های گوشواره یا خدمه است. که خدمه برای احترامی که به شخص شاه قائل بودند تشریفات را از درهای جانبی انجام می دادند و هیچ گاه از در اصلی وارد نمی شدند. در اتاق به شکل پنج دری و اُرسی ساخته شده. یعنی در به حالت کشویی باز و بسته می شود. گل میخ هایی که روی در به کار رفته هم برای تزئین است هم برای اینکه چوب را تلخ کند و موریانه در را نخورد. در این دَرْ از هنر گره چینی استفاده شده یعنی در آن از میخ یا چسب به کار رفته بلکه تکه های چوب به شکل پازل مثبت و منفی جا داده شده اند. رنگ شیشه ها از چند جهت اهمیت دارد. علاوه بر رقص نور طبیعی در روز و شب که قبلاً ذکر شد. از لحاظ روان شناسی رنگ قرمز اشتها آور است و رنگ آبی و سبز آرامش بخش است. ترکیب این رنگ ها با رنگ زرد یک حشره کش طبیعی است. به این شکل که در طول شب های تابستان که در اتاق چراغ روشن می شده نور که به شیشه های رنگی می خورده طیف رنگی ایجاد می کرد که باعث می شد حشرات به آن جذب شوند وقتی حشرات به مرکز نور نزدیک می شدند به خاطر تعدد رنگ ها و چون چشم حشرات مرکب است دیدشان مختل می شد ، درواقع کور می شدند و داخل آب می افتادند .

کانالهای جعفری هم در ازاره ها برای این است که هوا پشت دیواره اصلی جریان پیدا کند و دیگر نم حوض ساختمان را خراب نمی کند .

بعد از شاه نشین و در کنار کوشک قاجار چایخانه است که قبلاً چشمه زنانه نام داشته که در این قسمت تمام آب ورودی تقسیم می شود یعنی آن یک سوم آب چشمه که وارد باغ می شود در این قسمت دوباره سه شاخه می شود که یکی از زیر حوض کوشک قاجار خارج می شود ، یکی از زیر حوض جوشن و یکی از زیر حوض کوشک صفوی که بقیه جوی ها و فواره ها از این سه حوض تغذیه می شوند .

و) کوشک قاجار یا شترگلوی فتح علی شاهی

سال ساخت آن ۱۲۲۶ ه . ق به دستور فتح علی شاه می باشد . ساختمان شامل بادگیرکه در جلوی بادگیر شاه نشین و قسمت وسط و قبل از حوض محل انجام تشریفات بوده است در فضاهای باز اطراف کوشک اتاق های خدمه قرار دارد که دریچه های منتهی به این اتاق ها به اتفاق حوض که جهت آن به طرف ساختمان است و بادگیر فضای ساختمان را برای تابستان های گرم کاشان دلچسب و خنک می کرده . نقاشی هایی که در سقف قرار دارد ، اصل آن کار صنیع الملک غفاری عموی کمال الملک است که چون بعد از مرگ امیرکبیر تا سال ۵۲ شمسی از باغ حفاظت نشده نقاشی ها در اثر نم و رطوبت و یا عوامل انسانی از بین رفته. بعد ها عکس این نقاشی ها در آلبوم یک جهانگرد فرانسوی پیدا شده که طی چند سال اخیر این نقاشی ها زیر نظر استاد مطیفی فر در حال باز سازی است. قسمت های کم رنگ نقاشی در حاشیه ها و پایین تر از قسمت سقف اصل هستند. موضوع نقاشی ها در قسمت بالای حوض بزم های شاهانه، نقش شکارگاه، اتفاقاتی که در همین باغ افتاده و قصه های قرانی است. دور تا دور ایوان نیز نقش ۱۸ عدد از پسران ارشد فتح علی شاه نقاشی شده که تصویر میرزا ملک شاه از بقیه واضح تر است.

پایین عکس شاه زاده ها شعری است اثر خاوری در مدح فتح علی شاه که خطاط آن اشعار محمد تقی حسینی از خاندان کلهر می باشد. در آخرین مصرع کتیبه ای وجود دارد که تاریخ اتمام تزئینات بنا است که مجموع حروف ابجد بیت آخر ۱۲۲۶ می شود. سیستم شترگلو در این ساختمان نیز اجرا شده است با این تفاوت که قطر لوله بیشتر است در نتیجه آب با فشار کمتری از حفره وسط حوض خارج می شود. ماهی های درون آب ماهی قزل آلا و ماهی قناتی است. که از ماهی های قناتی در گذشته برای درمان یرقان استفاده می شده است. بعد از این بنا درختان ۵۰۰ ساله است که توضیح آن در ابتدا آمد.

ز) حمام ها

۱- حمام سلطنتی که به دستور فتح علی شاه در سال ۱۲۲۶ ه. ق ساخته شده مخصوص استفاده خانواده دربار بوده و هر وقت شاهان قاجار برای تفرج به باغ می آمدند از این حمام استفاده می کردند و حمام کوچک که برای استفاده خدمه بوده و در ایامی از هفته برای عموم مردم استفاده می شده است .

درِ حمام نسبت به کلاه هایی که قدیم استفاده می شده کوتاه است که دلیل آن همان فلسفه احترام به زمین است . قسمت های مختلف حمام شامل : ۱- رختکن ۲- راه فرعی به حمام برای رساندن وسایل به افراد داخل حمام ۳- سربینه ۴- صحن اصلی حمام که صحن اصلی خود شامل : ۱- شاه نشین ۲- حوض آب گرم ۳- حوض آب نیمه گرم ۴- حوض آب سرد که می توان ادعا کرد که سناهای امروزی به تقلید از همین حمام های سنتی ساخته شده است . در صحن اصلی خزینه و اتاق های حجامت نیز قرار دارد . و اما سیستم گرمایش حمام ؛ آب حمام به وسیله تون گرم می شده که تون در وسط خزینه قرار دارد به صورت حفره ای که از پایین به فضای بیرون راه دارد شخصی که به او تون تاپ می گفتند هیزم را زیر تون می ریزد و روشن می کند . روی تون در کف خزینه یک ورقه مسی قرار دارد که دور ورقه را با ملاط محکمی می بستند تا آب به زیر آن نفوذ نکند . وقتی ورقه مسی داغ می شد آب خزینه را تا ۴۰ درجه گرم می کرد . فضای حمام نیز به وسیله کانال های گربه رو که در زیر کف حمام ساخته شده اند و به قسمت تون متصل است گرم می شود . دود تون هم از این قسمت به سقف هدایت می شود . دیواره های حمام از ساروج ساخته می شد که ساروج ملاط محکمی است از آهک ، خاکستر و گیاه لویی که وقتی این ترکیب در جایی نصب می شد رطوبت نمی توانست به پایه ها و دیوار بنا آسیب برساند . روشنایی حمام نیز از طریق حفره هایی که در سقف بود به نام جامگاه تأمین می شد که این سوراخ ها شیشه های مجدی داشتند که دو خاصیت داشت : ۱- نور را حتی درروزهای ابری دو برابر می کرد. ۲- دید را از بالای پشت بام حمام مختل می نمود .

۲- بعد از حمام سلطنتی، حمام صفوی قرار دارد که ساخت آن به سال ۹۰۹ ه ق بر می گردد، که قسمت های آن شبیه حمام سلطنتی است فقط نکته قابل توجه آن وجود ۷ کاشی قدیمی در قسمت خزانه است که حدود ۵۰۰ سال قدمت دارد.

ح) امیر کبیر

محمد تقی فراهانی (امیر کبیر) اهل هزاوه فراهان اراک بوده و از سنین کودکی در دربار قاجار رشد کرد چرا که پدرش آشپز دربار قاجار بود. به خاطر استعداد و لیاقتی که داشت در سن ۱۸سالگی لقب خان و در ۲۱ سالگی لقب میرزایی می گیرد. در همین سنین با دختر عموی خود جان جان خانم ازدواج کرد که حاصل این ازدواج یک دختر و یک پسر است. بعدها وقتی امیر ۴۲ بود و شاه قاجار فوت نمود ایشان شخصاً به طرف تبریز می رود و ناصرالدین شاه را که ۱۷ سال داشت برای سلطنت به پایتخت می آورد که در بین راه امیر در جواب سئوال ناصرالدین شاه که می پرسد ایران در این زمان بیش از همه به چه کسی نیاز دارد پاسخ می دهد به من. چون خودش را شخص لایقی می دانسته. امیر به صدارت می رسد و اقدامات زیادی انجام می دهد که در تاریخ از آنها ذکر شده از جمله تأسیس دارالفنون، اعزام دانشجو به خارج، تقسیم آب کرج، ساماندهی به ارتش و از جمله مهمترین کارهای او تعیین حقوق برای درباریان بود که این اقدام امیر به مزاق و درباریانی که تا پیش از آن به راحتی به خزانه مملکت دسترسی داشته خوش نمی آمد. از جمله این افراد مهد علیاء، مادر شاه و حاج علی خان مراغه ای خواجه حرامسرا. که این اشخاص بارها علیه امیر توطئه می کنند. ولی به خاطر علاقه ای که شاه نسبت به امیر دارد، کاری از پیش نمی برند. تا اینکه ناصر الدین شاه برای کم کردن کینه مادرش به امیر به ایشان پیشنهاد می کند که با خواهرش عزت الدوله ( ملکزاده خانم ) که ۱۳ سال داشته ازدواج کند که البته این ازدواج هم از کینه مادرشاه کم نمی کند تا بالاخره بی کفایتی شاه و دسیسه این افراد باعث می شود امیر از صدارت عزل و به کاشان تبعید شود . علت تبعید امیر به کاشان این بود که کاشان به علت اقلیم کویری اش یک شهر کویری به حساب می آمد از طرف دیگر به پایتخت نزدیک بود و دربار می توانست روی امیر کنترل داشته باشد . امیر همراه همسرش ۴۰ روز در باغ زندگی می کند تا اینکه ناصرالدین شاه پشیمان می شود و خلعتی را به منزله بخشش امیر به کاشان می فرستد . اطرافیان که متوجه می شوند امیر بخشیده شده در فرصتی مناسب از مستی شاه استفاده کرده و امضای قتل امیر را از شاه می گیرند و دو روزه خودشان را از راه نیزارهای قم به کاشان می رسانند . وقتی به شهر می رسند امیر برای پوشیدن خلعت بخششی داخل حمام بوده که چون حمام خدمه به کوچه راه داشته قاتلین از راه کوچه وارد می شوند و دری را که به حمام باز می شده می بندند تا کسی نتواند برای نجات امیر اقدامی انجام دهد . تاجایی که وقتی حاج علی اکبر خان چاپارچی پیک بین شیراز و کاشان می خواهد به همسر امیر اطلاع دهد دست و پای او را با طناب می بندند تا نتواند این کار را انجام دهد .

امیر کبیر وقتی آن اشخاص را می بیند و حکم را می شنود باور نمی کند که ناصرالدین شاه چنین حکمی داده باشد . می خواهد که شخصاً حکم را ببیند وقتی حکم را دید می گوید افسوس من فکر می کردم ایران به صدر اعظمی لایق نیاز دارد ولی الان متوجه شدم ایران به شاهی لایق نیاز دارد . از آنها سه درخواست می کند ۱ـ چند خط وصیت بنویسد ۲ـ برای آخرین بار همسر و فرزندانش را ببیند ۳ـ دو رکعت نماز بخواند که قاتلین با هیچ یک از این درخواست ها موافقت نمی کنند بلکه فقط نحوه قتل را به خود امیر واگذار می کنند . بنابراین امیر از دلاکی که داخل حمام بوده می خواهد رگ دستش را بزند . نقل شده امیر با خون خود روی دیوار شعری نوشته باشد که این نقل قول اثبات نشده است .

قاتلین صبر نمی کنند امیر در اثر خونریزی از رگ از دنیا برود بلکه او را با پارچه ای خفه می کنند .

وقتی امیر به قتل می رسد در هیچ جای ایران برای امیر عزای عمومی اعلام نمی شود. تا مدت ها مردم ایران بر این باور بودند که امیر در اثر سرطان استخوان از دنیا رفته. فقط در شهر کاشان ۷ روز عزای عمومی اعلام می شود. جسد امیر را بعد از غسل دادن در حوض وسط باغ به امامزاده حبیب موسی واقع در شهر کاشان منتقل می کنند. همسر امیر به مدت ۲ سال به صورت امانت در امامزاده می ماند تا به استخوان تبدیل می شود. بعد به کربلا منتقل شده و در یکی از صحن های اصلی حرم امام حسین (علیه السلام) دفن می شود. (روحش شاد)

تپه های سیلک کاشان

دانشمندان قدیمی‏ترین خاستگاه تمدن بشری را سیلک در کاشان عنوان می‏کنند یعنی اولین جایی که شهرنشینی شکل گرفت آنجا که آریایی‏ها اولیه تمدن شهرنشینی را ایجاد کردند. قدمت این تپه‏ ها به ۷هزار سال می‏رسد.

تا حالا ۳۲ زیگورات در ایران و عراق طبق متون تاریخی شناسایی شدند .که ۵  زیگورات در ایران و ۲۷ زیگورات هم در عراق شناسایی شدند که کهن ترین آنها همین زیگورات سیلک کاشان است و این اثار تاریخی بیانگر تمدن ما ایرانیان است.

در حدود ۴۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح، اجتماعی با یک تمدن جالب توجه در این منطقه مستقر شد که ابزارهای آنها سنگ و استخوان بود. این امکان وجود دارد که ساکنان قبلی این ناحیه به فاتحانش تسلیم شده بودند.

در این مکان لوح هایی رسمی از ایلامیان پیدا شده است، زیرا این اقوام بر اثر پیوندهایی که با تمدن شوش پیدا کرده بودند، درحدود ۵۵۰۰ سال پیش، نوشتن را آموختند. در نتیجه، این لوح های رسمی یافت شده با قدیمیترین دست خطهای ایلامیان، نشانه هایی از این دوران به شمار می روند.

شواهدی که در قبرستانی بین دو تپه کوچک به دست آمده است، مربوط به مهاجران جسور تپه سیالک می باشد که شباهت زیادی به کشفیات در تپه « گیان نهاوند » و « خوردین » در ساوج بولاک دارند.

در خزان سال ۱۳۱۱ ه.ش بود که ریزش باران و جاری شدن سیل در منطقه کاشان ؛ موجب شد تا غبار زمان از تمدنی بزرگ و چندین هزار ساله برداشته شود.

در صبح روزی که کشاورزان منطقه در راه کسب روزی حلال قدم به روی خاکی گذاشتند که تا پیش از آن برایشان به جز زمین کشاورزی ارزش دیگری نداشت ، با ابزار آلات و سفالینه هایی روبرو شدند که متفاوت از وسایل روزگار زندگی شان بود و این امر موجب برانگیختگی حیرت و حس کنجکاوی شان شد.

کشاورزان ساده دل که قسمت خود را از روز جدید آثاری با قدمت بسیار می دانستند با دیدن قبور شسته شده از باران روز قبل همچون کاوشگری که برعکس قبل که از روی خاک طلب روزی می کرد این بار در دل خاک بود که بخت خود و خانواده اش را می جستند.

با فروش آثار بدست آمده (با بهایی اندک) به دلالان عتیقه پای این غارتگران و حریصان همیشه بیدار تاریخ و فرهنگ این مرز و بوم به سیلک باز شد. تمدنی گمشده که هزاران سال از عوامل مخرب طبیعی در امان مانده بود با آوردن حرص و آز و عدم شناخت بر بالین آن تبدیل به مزرعه عتیقه فروشان شد. با انتقال آثار به دیار فرنگ چشم تیزبین بیگانگان از دیدن این همه قدمت و زیبایی در حیرت ماند و بدین جهت از طرف موزه لوور فرانسه ، رومن گیرشمن به منظور شناخت و شاید نجات تمدنی که تمام جهانیان در آن سهم داشتند روانه ایران شد .

از آنجا که رئیس وقت موزه ایران آقای آندره گدار فرانسوی بود کارهای مربوط به هماهنگی خیلی سریع فراهم آمد تا کاوش علمی در سیلک شروع شود. هیئت باستان شناسی مزبور سه فصل کاوش در سالهای ۱۹۳۳ ، ۱۹۳۴ و ۱۹۳۷ میلادی بر روی هر دو تپه سیلک و دو گورستان حوالی آن انجام داد و بلافاصله در سال ۱۹۳۸ م (۱۳۱۷ش) گزارش آنرا در دو مجلد تحت عنوان ’ سیلک کاشان’ به زبان فرانسه و در پاریس نمود که خوشبختانه اخیراً هر دو جلد کتاب توسط آقای اصغر کریمی ترجمه و بوسیله انتشارات میراث فرهنگی چاپ و در اختیار علاقمندان قرار گرفته است.

گیرشمن بر روی تپه شمالی سیلک موفق به کشف آثار اولین انسان هایی شد که برای بار نخست به خود جرات داده بودند تا از خانه های از پیش ساخته شده توسط طبیعت یعنی غارها بیرون آمده و روانه دشت ها شوند. این انسان ها اولین کسانی بودند که برای خود خانه ساخته و کشاورزی را شروع کرده بودند.

انسانی که پای به دشت گذاشت قبلاً از شکار حیوانات تغذیه می کرد و گاه خود شکار حیوانات درنده می شد.

در هزاره های پیش از میلاد و زمانی که بخاطر بارندگی های زیاد به نام ’عصر باران’ معروف بود قسمت مرکزی ایران که شهر فعلی کاشان نیز جزئی از آن بود همه در زیر آب بود و دریاچه ای آنرا فرا گرفته بود که هم اکنون باقیمانده این دریاچه ، حوض سلطان بین قم و تهران و دریاچه نمک در کویر آران و بیدگل بوده و از زیبایی خاصی برخوردار است.

در حدود ۹ هزار سال پیش بر اثر تغییر تدریجی آب و هوا از باران ها کاسته شد و بیشتر منطقه را هوای صاف و آفتابی فرا گرفت. این تغییرات باعث فرو رفتن آب دریاچه گردید ، سپس از بجای ماندن گل و لای موجود ؛ زمین حاصلخیزی بوجود آمد که از درختان سرسبز و بوته زارها پر شد. این شرایط مساعد باعث جذب حیوانات گوناگون به این منطقه شد و انسان ها نیز بدنبال شکار حیوانات روانه دشت شدند. وجود حیوانات وحشی در دشت و همچنین جهت در امان ماندن از گزند عوامل طبیعی چون باد و باران باعث شد تا انسان ها بفکر ساختن خانه در دشت بیفتند که آثاری از دیوار این خانه ها (که بصورت چینه بود) توسط گیرشمن در تپه شمالی سیلک پیدا شده است .

با افزایش جمعیت و پیشرفت در تمام عرصه ها کم کم سیلک از روستا به یک شهر تبدیل شد.

انسان ها با ساختن ظروف ساده و ابتدایی کم کم توانستند به مهارت خاصی در این زمینه دست پیدا کنند به طوری که سفالینه هایی با طرح ها و رنگ های منحصر بفرد باعث شهرت این شهر شد بطوری که در بین آبادی ها و تمدن های اطراف به نام شهر سفالگران یا شهر سیلک مشهور شد. (سیلک = سیاله = سفال)

پیدا شدن دوک های بافندگی در سیلک نشان از آشنایی مردمان این دیار با صنعت ریسندگی و بافندگی در هزاره های پیش از میلاد دارد. با شناخت فلزات و ذوب آن ساکنان سیلک توانستند ابزار و لوازم زندگی را که قبلاً از سنگ و چوب بدست می آوردند این بار با فلزات بسازند . کشف کوره های ذوب فلز در قسمتی از تپه جنوبی سیلک را در زمره صنعتی ترین شهرهای زمان خود قرار داد.

نتایج بدست آمده از کاوش ها و لایه نگاریهای صورت گرفته توسط گیرشمن بدین قرار می باشد:

۱- از همان آغاز استقرار در تپه های شمالی ، اقوام ساکن در این محل ، استقرار دایم در روستا را آغاز کردند.

۲- صنعت سفالگری از تکامل تدریجی برخوردار بوده است.

۳- خانه های آنها ابتدا با چینه ساخته می شد و بعدها با خشت دست ساز و سپس با خشت های قالب ریزی شده.

۴- سنت تدفین ابتدا زیر خانه های محل سکونت، بعدها در خارج محل سکونت و در قبرستان های ویژه انجام شده است.

۵- رگه های طبیعی مس را شناخته و استخراج نمودند.

۶- از گل اخری برای تدفین اجساد استفاده کرده اند.

۷- ارتباط اقتصادی و اجتماعی با تمدن های اطراف داشته اند.

بعد از اتمام فعالیت های گیرشمن و چاپ گزارش های آن تا سال ۱۳۸۰ ش توجهی به سیلک نشد به طوری که بسیاری از اراضی سیلک تبدیل به زمین های کشاورزی شد و با گسترش شهر و خانه سازی تا خود سیلک چیزی نمانده بود که از این محوطه باستانی جز نام و خاطره ای دیگر باقی نماند. سرانجام در سال ۱۳۸۰ ش از طرف سازمان میراث فرهنگی دکتر صادق ملک شهمیرزادی جهت بررسی و ادامه حفاری به سیلک اعزام گردید و ایشان با انجام ۵ فصل کاوش که تا سال ۱۳۸۵ طول کشید توانستند نتایج کارهای خود را در چند مجلد به رشته تحریر درآورند که تاکنون این عناوین منتشر شده است : زیگورات سیلک (نتایج فصل اول کاوش) ، سفالگران سیلک ، نقره کاران سیلک و شکارچیان سیلک.

نکته حائز اهمیت در گفته های دکتر شهمیرزادی پیرامون سازه خشتی بزرگ تپه جنوبی این است که ایشان آنرا به عنوان زیگورات یا عبادتگاهی که انسان های سیلک آنرا برای پرستش خدایشان ساخته بودند ؛ می دانست. محوطه سیلک در سال ۱۹۹۷ میلادی در فهرست ثبت آثار موقت جهانی قرار گرفت.

در حال حاضر مسئول سایت باستان شناسی سیلک خانم زهرا ساروخانی می باشند که در حال فراهم سازی مقدمات ثبت جهانی و حفاظت از سیلک می باشند.

بادگیرهای خانه بروجردی کاشان

این خانه در محل سلطان امیر احمد کاشان در خیابان علوی واقع است. این خانه توسط بازرگانی به نام حاج سید حسن نطنزی در حوالی سال ۱۲۷۵ قمری در دوره قاجاریه ساخته شده است. چون صاحب خانه مال التجاره از بروجرد وارد می کرده، لذا به حاج آقا حسن بروجردی مشهور شده و خانه ای هم که متعلق به وی بوده است به خانه بروجردی موسوم گردیده است.

در قسمت جنوبی بنا، تالار سرپوشیده ای به چشم میخورد که بر پیشانی آن می توان هنرنمائی استادکارایرانی را نظاره گر بود، به طوری که منافذ مشبکی که جهت تهویه هوای تالار در این قسمت تعبیه گردیده با گچ بری جالب و دیدنی درآمیخته و دلربائی می کند.

در بام تالار نیز نورگیرها و بادگیرهای فوق العاده جالب و منحصر به فرد خود نمائی می نماید که از نظر طرح و اجرا در زمره آثار بدیع معماری سنتی است.

ابیانه

ابیانه روستای زیبایی در ۷۰ کیلومتری جنوب کاشان است. این روستا نمونه زنده ای از شیوه های معماری، آداب و رسوم ومثال جالبی ازسازگاری انسان با طبیعت به شمارمی رود. این روستا با داشتن کوچه های سراشیب وباریک، بسیار متراکم است وخانه های واقع شده در سراشیبی آن، همچون مسیر پلکانی می باشند.

دراینجا سقفهای برخی از خانه ها به عنوان حیاط خانه های بالاتر درسراشیبی به کارمی روند. دراین روستا تعدادی ساختمانهای اسلامی وزرتشتی هم وجود دارند که همه اینها ارزش یک بازدید دقیق را دارند. این روستا درسراشیبی شمالی کوه کرکس ودر ۲۸ کیلومتری شهرنطنز واقع شده است.

ابیانه دارای آب وهوای معتدل است.

آداب و رسوم وسنتهای مردم این منطقه همجون ساختمانهایش، تصویری زیبا ازایران قدیم را نشان می دهد. یونسکو، ابیانه را به عنوان یک روستای تاریخی ثبت کرده است.

مشهد اردهال

حضرت سلطان علی بن امام محمد باقر (ع) یکی از چهار امامزاده معلوم النسب مدفون در ایران است. امام پنجم شیعیان در اوایل قرن دوم هجری به دعوت اهالی فین و کاشان، فرزندش علی را برای تبلیغ دین اسلام و ارشاد مردم این نواحی به منطقه می فرستد.خبر به گوش ارقم شامی که در آن زمان از طرف حکـام اموی، فرمانـروای قم بود می رسد. وی در سال ۱۰۶ هجری سپاهی را برای قتل حضـرت سلطان علی به منطقـه می فرستد و آن حضرت سرانجام در یک جنگ نابرابر که ۱۳ روز طول کشید، همراه یارانش در منطقه ییلاقی اردهال به شهادت می رسد. هرسال در دومین جمعه مهر ماه، اهالی شهر کاشان و روستاهای اطراف، درمشهد اردهال جمع می شوند تا در مراسمی با نام قالی شویان که نمادی از شستن خون علی بن محمد باقر است، شرکت کنند. آنها در این مراسم، در حالی که چوبهایی در دست دارند، قالی‌ای را در چشمه می شویند و به صحن حرم باز می گردانند.

آبشار نیاسر

نیاسر شهری در کنار کویر نمک کاشان و آران و بیدگل که حدود ۳۰ کیلومتر از کاشان فاصله دارد. و در شمال غرب آن واقع است. نیاسر آخرین و شمالی ترین شهر منطقه جغرافیایی استان اصفهان است و از حدود ۴۱ باب مزرعه و ۴۰ روستا و دهکده تشکیل شده است.

مقبره ابولولو (بابا شجاع الدین)

مقبره فیض کاشانی

آرامگاه ملامحمد حسن فیض کاشانی در سمت غربی شهر کاشان و حوالی دروازه فین، مجاور قبرستان بزرگ و عمومی شهر واقع شده است. قبر فیض تا اواخر قرن گذشته، برحسب وصیت او فاقد هر گونه بنایی بود. بنای فعلی آرامگاه، از آثار فرهاد میرزا معتمدالدوله، فرزند عباس میرزا نایب‌السلطنه است. تاریخ وفات فیض کاشانی در سال ۱۰۹۱ هـ.ق و در سن ۸۴ سالگی وی بوده است.

خانه طباطبایی ها

خانه عباسی ها

خانهٔ عباسی‌ها در سال‌های ۱۲۵۲ تا ۱۲۵۴ هجری در محله سلطان امیر احمد کاشان ساخته شده و از لحاظ معماری و تزئینات حائز اهمیت است و با شمارهٔ ۲۰۲۰ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده‌ است.

خانه عامری ها

خانه عامری ها یکی از بزرگترین خانه های تاریخی کاشان به شمار می رود.

قدمت خانه به دوران زندیه بر می گردد. در دوران قاجار بناهای به آن اضافه شده است. این خانه شامل ۸۰ تا ۸۵ اتاق و۷ حیاط می باشد که قدیمی ترین آن حیاط بیرونی و اندرونی است.

در تمام حیاط های این خانه اصل تقارن در ضلع شمالی-جنوبی-شرقی-غربی رعایت شده است.

حیاط ها دارای حوضخانه های هستند که از این فضاها در تابستان استفاده می شده این خانه دارای بلند ترین بادگیر بین باد گیرهای خانه های کاشان است.

مسجد جـامع کاشان

از جمله این مساجد، مسجد جامع کاشان است که یکی از قدیمی‌ترین بناهای اسلامی در این شهرستان به شمار می‌رود.

“سید حسین معتمدی ” نویسنده کتاب “عزاداری سنتی شیعیان” در بخشی از این کتاب به تعدادی از بناهای تاریخی از جمله وجود بیش از ‪ ۱۵۰‬مسجد دراین شهر اشاره کرده است.

البته هم‌اکنون آمار مساجد در سالهای اخیر با توسعه کاشان به بیش از ‪۵۰۰‬ باب مسجد و حسینیه رسیده است.

همچنین در جلد دوم کتاب “ایرانشهر” که کمیسیون ملی یونسکو در ایران در سال ‪ ۱۳۴۳‬ه.ش منتشر کرده است،آمار مساجد کاشان بالغ بر ‪ ۲۵۰‬مسجد اعلام شده که به احتمال زیاد تعدادی از آنها رونق چندانی نداشته است.

از بین تمامی مساجد که در کتابها از آنها نام برده شده است، مسجد جامع، مسجد آقا بزرگ و مسجد میرعماد کاشان از همه مهمتر هستند.

البته در بازار سرپوشیده کاشان و اطراف مدرسه‌های علوم دینی نیز مساجد زیادی وجود دارد که به همت علما و افراد نیکوکار بنا شده‌اند.

درکتاب تحقیق و تالیف “حسین علی پور مدنی” راجع به مسجد جامع کاشان آمده است: این بنا واقع در خیابان باباافضل و مربوط به قرنهای اولیه اسلامی است که از دیگر بناهای تاریخی کاشان قدمت بیشتری دارد.

این بنا دارای مناره زیبا و کتیبه آجری به خط کوفی و تاریخ ‪ ۴۶۶‬ه.ق است که نشان ‌دهنده اهمیت و اعتبار این مسجد در دوره سلجوقیان است.

در لایه ‌برداریهای اخیر از گچ بریهای محراب عصر سلجوقی، آثار و تزییناتی متعلق به دوره آل بویه کشف و شناسایی شده است.

در شبستان تابستانی این بنا که در زیر شبستان زمستانی قرار دارد، طرحهای بسیاز زیبای کاشیکاری دیده می‌شود و در کف این شبستان آثاری از کوره‌های پخت ظروف چینی به وسیله کارشناسان سازمان میراث فرهنگی در گذشته کشف شده است.

این بنا دارای گنبد آجری است که احتمالا پس از زلزله معروف سال ‪ ۱۱۹۲‬هجری قمری که ‌این مسجد آسیب فراوانی دید،به وسیله “عبدالرزاق خان کاشی”به صورت اساسی تعمیر و این موضوع در کتیبه خط ثلث در زیر گنبد مسجد به سال ‪۱۲۰۷‬ هجری قمری نیز مشخص شده است.

بازار بزرگ کاشان

این بازار در یک چشم انداز فضایی در مجموعه بافت تاریخی شهر کاشان به طول ۳ کیلومتر واقع شده‌ است قدمت بازار کاشان مربوط به دوره سلجوقی می‌باشد.

                                                                                                         گردآوری

دکتر ملک حسن آدینه وند

پلان کلی سفر

حرکت از تهران ساعت ۱۶ روز ۱۴/۲/۱۳۹۰ در سه وسیله ی نقلیه

استقرار در نیاسر کاشان و گردش در آن منقطه در عصر همان روز + نصف روز بعد

دیدن جاهای دیدنی کاشان در بعد از ظهر ۱۵/۲/۱۳۹۰ تا برگشت

برگشت در عصر ۱۷/۲/ ۱۳۹۰

۱۴/۲/۱۳۹۰ طول سفر آجیل (پسته، بادام هندی، بادام شیرین) + میوه (سیب قرمز، خیار، خربزه و …) + چای

شام ساندویچ + نوشیدنی + چای

در طول شب آجیل + میوه(هندوانه + خربزه + طالبی)

۱۵/۲/۱۳۹۰ صبحانه نان + پنیر + هندوانه + چای + شیر + کره + مربا + عسل + خامه

ناهار پلو + جوجه کباب + نوشیدنی + ماست + سالاد فصل

عصرانه چای + خرما + قهوه + میوه

شام پلو + میرزا قاسمی + نوشیدنی + سالاد شیرازی

در طول شب چای + خرما+ آجیل  + شیر

۱۶/۲/۱۳۹۰ صبحانه نان تازه + عدسی + صبحانه معمولی برای کسانی که عدسی دوست ندارند. + چای + قهوه

ناهار:  پلو + قورمه سبزی + نوشیدنی + ماست

عصرانه چای + خرما + میوه

شام ساندویچ مخصوص ( باگت فرانسوی، یک نوع کوکو سیب زمینی یا کالباس به طور انتخابی،روغن زیتون، سرکه ، کاهو و گوجه) + نوشیدنی + ماست

در طول شب آجیل + چای

۱۷/۲/۱۳۹۰ صبحانه نان + چای + قهوه+ املت + صبحانه معمولی برای کسانی که املت دوست ندارند.

ناهار ماکارونی با سویا + نوشیدنی + ماست + سالاد فصل

2 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *